އެމެރިކާގެ ކެލިފޯނިއާ ސްޓޭޓްގެ ލޮސް އެންޖަލިސް ސިޓީއަށް މާދަމާ ތޫފާނެއް އަންނާނެ ކަމަށް މޫސުމާ ބެހޭ އިދާރާއިން ލަފާކޮށްފިއެވެ.

"ލޮސް އެންޖަލިސް އަލިފާނުގައި އަނދާފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުގައި ފެންބޮޑުވެ، ގަލާއި ހަލާކުވެފައިވާ އެހެނިހެން ތަކެތި ފެނުގެ ކޯރުތަކުގައިހެން ސަހަރުގައި ފެތުރިގެންދާނެ،" 29 މީހުން މަރުވެ، 22 މީހުން ގެއްލިފައިވާ އަލިފާނާ ބެހޭ ގޮތުން އޮފިޝަލަކު ބުންޏެވެ.

ތޫފާނުގެ ނިޒާމު މާދަމާ އަންނާނީ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ވިއްސާރަކޮށް، ގަދަ ވަޔާއެކު ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.

ލޮސް އެންޖަލިސްގެ ޕަބްލިކް ވޯކްސް އިދާރާއިން މިހާރު އަންނަނީ މަގުތަކުގައި ފެންބޮޑުވެދާނެތީ ކާނުތައް ސާފުކުރަމުންނެވެ. ބައެއް ގޭގޭގެ ދޮށުގައި ކޭ-ރެއިލް ބެރިކޭޑްތައް ބަހައްޓަމުން އަންނަ އިރު ފެންބޮޑުވެދާނެ ބައެއް ތަންތަނަށް އަންނަނީ ވެލިބަސްތާ ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ.

"ތޫފާން އެންމެ ނުރައްކާތެރި ކުންނަކަށް ދާނީ މާދަމާ އާއި ބުދަ ދުވަހު،" މޫސުން ލަފާކުރާ ގައުމީ އިދާރާ ކަމަށްވާ ނެޝަނަލް ވެދާ ސާވިސްއިން ބުންޏެވެ.

މީގެ އިތުރުން ބުރާސްފަތި ދުވަހާއި ހުކުރު ދުވަހު ވެސް ވާރޭ ވެހޭނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށް އެ އިދާރާއިން ބުންޏެވެ.

މި ދިޔަ މަހު ހަތެއްގައި އެމެރިކާގެ ދެވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ސިޓީ ކަމަށްވާ ލޮސް އެންޖަލިސްގައި އަލިފާން ފެތުރެން ފެށީ "ސެންޓާ އޭނާގެ ޝައިތާނީ ވައި"ގެ ނަމުން ނަން ދީފައިވާ ވައި ހައްދުފަހަނަޅާފައިވާ މިންވަރަކަށް ގަދަވުމުން ކަމަށް ލޮސް އެންޖަލިސް ކައުންޓީގެ އަލިފާން ނިއްވާ އިދާރާގެ ވެރިޔާ އެންތަނީ މެރޯން ވިދާޅުވިއެވެ.

ކާރިސާތަކުން އަރައިގަތުމުގެ މަސައްކަތުގައި އުޅުއްވާ ކޭޓީ އެރިންޓަން ވިދާޅުވީ ޕެލިސޭޑްސް އަވަށާއި އީޓަން އަވަށުގައި ފެތުރުނު އަލިފާންގަނޑުތައް މިހާރު އެއްކޮށް ނިވިފައިވިޔަސް ގެދޮރު ބިނާކުރަން ލޮސް އެންޖަލިސްގެ ރަށްވެހިން އެނދި ސަރަހައްދުތަކަށް ދިއުމަކީ އަދި ވަރަށް ބޮޑަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެއް ކަމަށެވެ.

"ގެތަކާއި ކާރު ފަދަ ތަކެއްޗާއި އެހެނިހެން ތަކެތީގައި އެކުލެވޭ ވިހަ މާއްދާތައް ނައްތައިލަން އެތައް މަހެއް ނަގާނެ،" އޮފިޝަލަކު ބުންޏެވެ.

އެހެން އޮފިޝަލަކު ބުނީ ފްރާންސްގެ ވެރިރަށް ޕެރިސްއަށްވުރެ ބޮޑު ސަރަހައްދެއް ލޮސް އެންޖަލިސްގައި އަނދައިފައިވާތީ ސަހަރު އާރާސްތުކުރަން އެތައް އަހަރެއް ނަގާނެ ކަމަށެވެ.

ވައި ތަޣައްޔަރު ވެފައިވާތީ ގޭތެރެއާއި ގެއިން ބޭރުގައި ވެސް ލަކުޑި އެންދުން ކަހަލަ ކަންތައްތައް މިއަދު ނުކުރަން ރަސްމީ އިދާރާތަކުން އިލްތިމާސްކޮށްފައިވެއެވެ.

ނެޝަނަލް ވެދާ ސާވިސްއިން ބުނީ މިހާރު ކުރަމުން އަންނަ ވިއްސާރައިގެ ސަބަބުން އަލިފާން ނިވެމުންދާއިރު މިއަދާއި މާދަމާ އާއި ބުދަ ދުވަހު ގަޑިއަކު 100 މޭލަށް ވައިގަދަވުމުގެ ސަބަބުން އަލިފާން އަލުން ފެތުރިދާނެކަމުގެ ބިރު އެބައޮތްކަމަށެވެ.

ހަރީފު މޫސުމުގެ ވިއްސާރައިގައި ފެންބޮޑުވުމާއި ސްނޯ ފޭބުމުގެ ސަބަބުން ލޮސް އެންޖަލިސްގެ ބައެއް މަގުތައް ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ. އަދި ބައެއް ހިސާބުތަކަށް ކިސަޑު ފޭބުމުގެ ސަބަބުން އިމާރާތްތައް އަރިއަޅައިލައި، އުޅަނދުފަހަރު ވަނީ ކިސަޑުގެ ތެރެއަށް ގަނބައިގެންފައެވެ.

އަލިފާނުގައި 18،300 އިމާރާތްވަނީ ސުންނާފަތިވެފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ގެދޮރާއި ވިޔަފާރިތަކާއި ސްކޫލްތަކާއި 400 އެއްހާ ކުޑަކުދިންގެ ޑޭކެއާ ސެންޓަރުތައް ހިމެނެއެވެ.

"ލޮސް އެންޖަލިސް އާރާސްތުކުރުން ވެގެންދާނީ ބޮޑު މަޝްރޫއަކަށް. ގެދޮރާއި ވިޔަފާރިތަކާއި ސްކޫލްތަކާއި އަދި އިޖުތިމާއީ މަރުކަޒުތަކާއި ތަންތަން އަލުން ބިނާކުރުމަށް އެތައް އަހަރެއް ނަގާނެ،" އޮފިޝަލަކު ބުންޏެވެ.

ބައެއް އޮފިޝަލުން ބުނީ ލޮސް އެންޖަލިސް ވެއްޓިފައިވާ ބޮޑު އަނދަވަޅުގެ ސަބަބުން ދިގު މުއްދަތަކަށް ރަށްވެހީންނަށް ނަފުސާނީ މައްސަލަތަކާ ވެސް ކުރިމަތިވާނެ ކަމަށެވެ.

"އަލަށް ބަލި ޖެހޭ މީހުން އިތުރުވެ، އަދި މިހާރު ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހުންގެ ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވާނެ،" އޮފިޝަލަކު ބުންޏެވެ.

ޑިރެކްޓް ރިލީފް ކިޔާ ޖަމިއްޔާއަކުން އަންނަނީ އެހީ ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ސީދާ ފައިސާ ދިނުމާއި ސިއްހީ އާލާތްތައް ކުއްލި ހާލަތުގައި ފޯރުކޮށްދިނުމާއި ވިހަ މާއްދާތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދޭނެ އަންނައުނު ދިނުން ހިމެނެއެވެ.

ލޮޖިސްޓިކްސްއަށް ބަލާއިރު ލޮސް އެންޖަލިސްގެ އަލިފާން ނިއްވާ އިދާރާއަށް ދީފައިވާ ބަޖެޓު ކުޑަކަންވެފައިވަނީ ކުއްލި ހާލަތްތަކާއި ޖަންގަލިތަކުގައި އަލިފާން ރޯވުމުގެ މައްސަލަތައް ހައްލު ނުކުރެވިފައިވާ ސަބަބު ކަމަށް އޮފިޝަލަކު ބުންޏެވެ.

އަލިފާން ނިވުނަސް ލޮސް އެންޖަލިސްއަށް ސަލާމަތެއް ނެތް ކަމަށް އޮފިޝަލުން ބުންޏެވެ. ސަބަބަކީ ލޯ ޕްރެޝަރު ސިސްޓަމެއްގެ ސަބަބުން ބޯކޮށް ވާރޭވެހި ފެންބޮޑުވެ، ކިސަޑު ފައިބާނެ ކަމަށް ނެޝަނަލް ވެދާ ސާވިސްއިން ބުނެފައިވާތީއެވެ.

"މި ހަފުތާއަކީ އާދަޔާ ހިލާފަށް ނުރައްކާތެރި ދުވަސްވަރެއް ކަމަށްވާނެ،" އޮފިޝަލަކު ބުންޏެވެ.

މި ދިޔަ ހަފުތާގައި ވެހެން ފެށި ވާރޭގެ ސަބަބުން ފެންބޮޑުވެ، އަދި ކިސަޑު ފޭބުމުގެ ސަބަބުން އެތައް މަގެއް ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ. ސެންޓާ މޮނިކާ ފަރުބަދަމަތީގައި ކިސަޑު ފައިބައި، "ފްލޭޝް ފްލަޑް" ނުވަތަ ކޯރެއްހެން ދެމިގެންދާ ފެންބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ގިނަ މަގުތައް ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ.

ލޮސް އެންޖަލިސްއަށް ލިބިފައިވާ ގެއްލުން 385 މިލިއަން ޑޮލަރު (5.9 ބިލިއަން ރުފިޔާ)އަށް އަރާނެ ކަމަށް އެ ސަހަރުން ލަފާކޮށް މިހާރު ރިޕޯޓެއް ނެރެފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން 350 މިލިއަން ޑޮލަރު (5.3 ބިލިއަން ރުފިޔާ)އަކީ ސަހަރުގެ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރަށް ލިބިފައިވާ ގެއްލުން ކަމަށް އަންދާޒާކޮށްފައިވެއެވެ.

ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ލޮސް އެންޖަލިސްއަށް ޒިޔާރަތް ކުރައްވާ ވިދާޅުވެފައިވަނީ ލޮސް އެންޖަލިސްއަށް ލިބިފައިވާ ހުރިހާ ގެއްލުމަކަށް މައި ސަރުކާރުން އެހީވާނެ ކަމަށާއި އެމެރިކާގެ ކުރީގެ އެއްވެސް ރައީސެއް ނުދެއްވާވަރުގެ ބޮޑު އެހީއެއް ދެއްވާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ޝަރުތަކީ ކެލިފޯނިއާ ސްޓޭޓް ސަރުކާރުން ރަނގަޅަށް ފެން މެނޭޖް ކުރާނެ ނަމަ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.

ލޮސް އެންޖަލިސްގެ ޖަންގަލިތަކުގައި ރޯވީ ހަނަފަސްވުމުން ކަމަށް ސައިންސްވެރިން ބުނެއެވެ. ނަމަވެސް ގަސްދުގައި ބަޔަކު ގަސްގަހާގެހީގައި ހުޅުޖެހީތޯ ވެސް ތަހުގީގު ކުރަމުން އެބަގެންދެއެވެ.

ކެލިފޯނިއާ ސްޓޭޓަކީ ދުނިޔޭގެ ފަސް ވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު އިގުތިސާދެވެ. ޓެކްނޮލޮޖީ އާއި ފިލްމް އިންޑަސްޓްރީ އަދި ތަފާތު އެހެން ސިނާއަތްތައް އޮންނަ ކެލިފޯނިއާ ސްޓޭޓްގެ އުފެއްދުންތެރިކަން ނުވަތަ ގްރޮސް ޑޮމެސްޓިކް ޕްރޮޑަކްޓް (ޖީ.ޑީ.ޕީ) 2022 ގައި ހުރީ 3.9 ޓްރިލިއަން ޑޮލަރު (60 މިލިއަން މިލިއަން ރުފިޔާ)ގައެވެ. އަދި އިގުތިސާދީ ކުރިއެރުން ހުރީ 6.1 ޕަސެންޓްގައެވެ. މީގެ މާނައަކީ ކެލިފޯނިއާއަކީ ވަކި ގައުމެއް ނަމަ އެ ސްޓޭޓްގެ އިގުތިސާދު އިނގިރޭސި ވިލާތް، އިންޑިއާ، ފްރާންސް އަދި ބްރެޒިލްއަށް ވުރެވެސް ބޮޑުވާނެއެވެ.