1 ވަނަ ޗެޕްޓަރ: ހިރުނދުގަހުގެ ހިޔަލުގައި

އުލިގަމުގެ ރަށްމަތިން ހުރަސްކޮށް އިރު ދަތުރުކުރަމުން ދިޔައިރު، ހުދު ފުށްތަކެއް ފަދަ ހުދު ދޮންވެލިގަނޑާއި އަލިމަހެއް ފަދަ ސާފު ވިލުކުލައިގެ މޫދުގައި ރަންކުލައިގެ ރިވެލިތަކެއް އުފެދެމުން ދިޔައެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އުތުރުގެ އަތޮޅުތަކުގައި ފޮރުވިފައިވާ މި ޖަޒީރާއަކީ ވަގުތު ހިނގުން މަޑުޖެހިފައިވާ ރަށެއްހެން ހީވެއެވެ. ވަކި ހަމަޔަކަށް އިވެމުންދާ ރާޅުތަކުގެ ބޫން އަޑު އަބަދު އިވިއިވި ހުންނަ މި ރަށަކީ ހަމަހިމޭންކަމާއެކު މީހުން ދިރިއުޅުމުންދާ ރަށެކެވެ. މިއީ ޒަމާނުގެ އަވަސް ދުވެލީގެ އަސަރު ނުކުރާ ދުނިޔެއެކެވެ. ސާދާކަމާއި ރީތިކަމުގެ ފުރިހަމަ މިސާލެކެވެ.

ރަށުގެ އަތިރިމަތީގައި ހުރި ގަދީމީ ހިރުނދު ގަހެއްގެ ފުޅާ ގޮފިތަކުގެ ދަށުގައި ކުޑަ ތިން ކުދިން ކުޅެމުން ދިޔައީ ދުނިޔެއަކީ ހަމައެކަނި އެމީހުންނަށް ނިސްބަތްވާތަނެއް ކަމަށް ދެކިގެންނެވެ. އަވިން ބޮސްދީފައިވާ ހަންގަނޑެއް ލިބިފައިވާ ހަސަނުސޮރު ލާނެއް ހިނިތުންވުމަކާއެކު ރާޅުޖަހާފަށު ގޮނޑުދޮށުގައި ކަކޫ މައްޗަށް ތިރިވެ، އޭނާ ކިޔާގޮތުންނަމަ "ހަސަނު ގެ" ބިނާކުރުމަށް ފަންވަތްތަކާއި މަގޫ ދަނޑިތައް އެއްކޮށްލިއެވެ. ކައިރީގައި އާއިލާގެ މުއްސަނދިކަމުގެ ނިޝާންތައް ދައްކުވައިދޭ ގޮތަށް ރީތިކޮށް އިސްތިރިކޮށްފައިވާ ކުރު ޝޯޓުބުރިޔަކާއި ގަމީހެއް ލައިގެން އިން އަހުމަދު ފަރުވާތެރިކަމާއެކު މުރަކައާއި ގާ އެއްކޮށްގެން ނުހަނު ފުރިހަމަޔަށް ގެޔެއް ބިނާކޮށް، އެގެޔަށް "އުލިގަމު ބޮޑުގެ" ނަމުން ނަންދިނެވެ. އަދި އެ ދެމެދުގައި އިށީނދެގެން އިން އެންމެ ހަގު ކުއްޖާ މަރިޔަމް، ކާށި ބޮނބިތަކާއި ނާށްޓާއި މަގޫފަތް ބޭނުންކޮށްގެން ބަތްކައްކާ ކުޅެމުން ދިޔައެވެ. މަރިޔަމް ކައްކާ ނިމުމުން ތިންކުދިން އައިސް ކާ ގޮތް ދައްކާލިއެވެ.

އެކުދީންގެ ކުޅުން ސާދާ ނަމަވެސް އެއީ ޚިޔާލުގެ ބަރުދަނެއް އެކުލެވޭ ކުޅުމެކެވެ. ހަސަނަށް ދަނޑި ފަނުން އޭނާ ބިނާކުރި ގެއަކީ ހަމައެކަނި ގެއެއް ނޫނެވެ. އެއީ އޭނާގެ ކިއްލާއެވެ. ރަސްރަސްކަލުންނާ އެކަށީގެންވާ ފަދަ ގަނޑުވަރެއް ވެސް މެއެވެ. އަހުމަދަށް މުރަކައިގެ އެ ގެޔަކީ ވެސް ކުޅިވަރަކަށްވުރެ މާ ބޮޑު އެއްޗެކެވެ. އެއީ މާލެއާ ބެހޭގޮތުން އޭނާއަށް އަޑުއިވިފައިވާ ވާހަކަތަކުން ޚިޔާލު ހޯދައިގެން އޭނާ ތައްޔާރު ކުރި ލަގްޒަރީ އަދި ޝަރަފުވެރި ބިނާއެކެވެ. އަދި މަރިޔަމްއަށް އޭނާގެ ވަގުތީ ބަދިގެއަކީ ޚިޔާލީ ކެއުންތަކާ އެކު ކައްކާފައިވާ ހުވަފެނުގެ ކާނާ ތައްޔާރުކުރާ ތަނެކެވެ. އެއީ މުސްތަގުބަލު ދިރިއުޅުމުގައި އޭނާގެ ގިނަ ވަގުތު ހޭދަ ކުރާނެ ތަނެކެވެ.

އެ މީހުންގެ އާއިލާތައް ކިތަންމެ ތަފާތަކަސް މި ކުދީންނަކަށް ނަސަބުގެ ތަފާތުތަކެއް ފާހަގައެއް ނުކުރެވެއެވެ. އެކަމަކު މުއްސަނދި ގޭބިސީއެއްގެ އަހުމަދާއި، ނިކަމެތި މަސްވެރި އާއިލާއެއްގެ ހަސަނާއި، ރަށުގެ މުދައްރިސުގެ އަންހެން ދަރިފުޅު މަރިޔަމްގެ ތަފާތު ވަރަށް ވެސް ބޮޑެވެ. އެމީހުންނަށް މިއަދު ތަފާތުތަކުގެ މާނައެއް ނޭނގެއެވެ. މިއަދު އެއީ އެކީގައި ކުޅެ ހެއްވާ ވާހަކަތައް ދައްކައި، ހުވަފެންތައް ދެކެމުން، ހިރުނދު ގަހުގެ ހިޔަލުގައި އެގަހުގެ މޫތައް މަތީ މޫދު ފެންނަ ފަށުގައި ކުޅެން އެކުގައި އުޅެމުންދާ ރައްޓެހިންނެވެ.

"ހަސަން، ކަލޭގެ ގެ ހީވަނީ ވައިރޯޅިއެއް ޖެހިއްޖެއްޔާ ބުރައިގެން ހިނގައިދާނެހެން!" އަހުމަދު ޖެއްސުންކޮށްލީ ދަނޑިތަކާއި ފަންވަތުން ހަސަނު ހަދާފައިވާ ބަލިކަށި ޖިފުޓިގަނޑަށް އިޝާރާތް ކުރަމުންނެވެ. އޭނާގެ އަޑުގައި ވަނީ އޭނާގެ އެކުވެރިޔާ ރަނގަޅަށް ހާރުވާލާ ފަދަ ރާގެވެ. އެކަމަކު ރުޅިއަރުވާނުލާ ސަމާސާ ކުރާވަރަށެވެ.

އެ މަލާމާތުން އަސަރުކުރުމެއް ނެތި ހަސަން ހީލިއެވެ. "އެކަމަކު އަހަރެންގެ ގެއަށް ފެންމަތީ އުފުލިފައި އޮވެވޭނެ،" ފަޚުރުވެރިކަމާއެކު ހަސަނު ރައްދު ދިނެވެ. "ތޫފާނެއް އަޔަސް އަހަރެން ހަމަ ދަތުރު ކުރާނީ ކުރިޔަށް!"

މަރިޔަމް ހީނގެންފައި އަހުމަދުގެ ރާނާފަ ހުރިގެޔަށް ބަލާލިއެވެ. "ޔަގީނުންވެސް އަހުމަދުގެ ގެ ނިކަން ބާރަށް އަޑިޔަށް ދާނެ!"

އަހުމަދު ރުޅިއައިސްފައިވާ ކަމަށް ހަދައިގެން މޭ ފުއްޕާލިއެވެ. "އަހަރެންގެ ގެ އަޑިއަށް ނުދާނެ! މާލޭގެ ގެތައް ފަދައިން ނިކަން ވަރުގަދަވާނެ!"

މިހެން ބުނުމުން ހަސަނާއި މަރިޔަމްވެސް އޭނާއާ ދިމާއަށް އެނބުރުނު އިރު ލޮލުގައި ޝައުޤުވެރިކަން ފާޅުވެފައި ހުއްޓެވެ.

"މާލެއޭ؟" މަރިޔަމް ބޯ ހޫރާލިއިރު އޭނާގެ އަޑުން ހައިރާންކަން ފާޅުވިއެވެ. "އެތަން ހުންނަނީ ކިހިނެއްތަ؟"

އަހުމަދު ކުޑައިރުކޮޅަކު މަޑުކޮށްލީ އޭނާގެ ޚިޔާލުތައް އުދުއްސައިލަމުންނެވެ. ދުވަހަކުވެސް މާލެ ނުދިޔަ ނަމަވެސް، ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން އުލިގަމު ކައިރިއަށް މަޑުކުރާ އޮޑިދޯނިފަހަރުން ޒިޔާރަތް ކުރާ މީހުންނާއި ވިޔަފާރިވެރިންގެ ފަރާތުން ގުނާ އަދަދު ނުކުރެވޭހާ ގިނަ ވާހަކަތަކެއް އޭނާއަށް އަޑުއިވިފައިވެއެވެ. އޭނާގެ ބައްޕަ އެހެން އަންނަ މީހުން ގެޔަށް ގެންދަވައި އެމީހުންނާއެކު ވިޔަފާރި ގުޅުން ބާއްވައެވެ. އަދި އެހެން އަންނަ މީހުންގެ މުނިފޫހިފިލުވުމަށް ބަނޑިޔާއާއި ބޮޑުބެރުގެ ކުޅިވަރުތައް ރާއްވަވައި ހައްދަވައެވެ. މިކަމުގެ ތެރޭގައި ދެކެވޭ އެކިއެކި ވާހަކަތައް އަހުމަދު އަޑުއަހައި އޭނާގެ ސިކުނޑީގައި ޚަޒާނާކޮށް ރައްކާ ކުރަމުން ގެންދެއެވެ.

"މާލެ،" އަހުމަދު ބުނެދޭން ފެށީ، އޭނާގެ ހަމަލޮލަށް ފެނިފައިވާ ތަނެއް ސިފަކޮށްދޭ ފަދަޔަކުންނެވެ.

ހަސަނުގެ ދެލޯ ބޮޑުވިއެވެ. "ކާރުތަކޭ؟ އެއީ ކޮން އެއްޗެއް؟"

ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހެއްގެ ރޯލުކުޅެމުން އަހުމަދު ހީގަތެވެ. "އެއީ އަމިއްލައަށް ދުވާ މެސެންތަކެއް، އެއްވެސް އަހަކަށް ނުވަތަ ދޯންޏަކަށް ވުރެ ބާރަށް މި އެއްޗެހި ދަތުރުކުރޭ. އެތެރޭގައި އިށީނދެ ބަޓަނަކަށް ފިތާލާއިރަށް ދުއްވައިގެންފާނެ. ދޯނިތައް ފަދައިން ފަލިޖަހާކަށް ނުޖެހޭނެ."

މަރިޔަމް ހައިރާންވެގެން ދެއަތް ކޯތާފަތަށް އުފުލާލިއެވެ. "އެއީ ޖާދުލެއް ދޯ!"

"އެއީ" އަހުމަދު ޙިކުމަތްތެރިކަމާއެކު ބޯޖަހާލިއެވެ. އަދިވެސް އިތުރަށް މާލެ ސިފަކޮށްދިނެވެ. "އަދި މަގުތަކުގެ ދެފަރާތުގައި ވަރަށްގިނަ ފިހާރަތައް ވެސް ހުރޭ. އެތާނގައި ރީތި ހެދުން، ކާބޯތަކެތި، ކުޅޭ އެއްޗެހި، ފޮތްތައް ވެސް ވިއްކާން ހުރޭ! ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން މީހުން މާލެއަށް ޒިޔާރަތްކޮށް ވިޔަފާރި ކޮށް ހަދާ. އެއީ އަޖައިބުތަކުން ފުރިފައިވާ ތަނެއް.."

ހަސަނު ވިސްނުންތެރިކަމާއެކު ދެބުމަ ގޮށްޖަހާލިއެވެ. "އަހަރެމެންގެ ހުންނަ ކަހަލަ ގޮނޑުދޮށްތައް ހުރޭތަ؟"

އަހުމަދު ފަސްޖެހުނެވެ. "އާނ… އެކަމަކު ހުރިހާ ދިމާލަކު ނޫން. މާލެ ވަށައިގެން އޮންނަނީ އެހެން ކަހަލަ ގޮނޑުދޮށެއް. އަހަރެމެންގެ ފަދަ ގޮނޑުދޮށްތަކެއް ނޫން. މަޑު ދޮންވެލިގަނޑުގެ ބަދަލުގައި އޮންނަނީ ކޮންކްރީޓާއި ހިލަތަކުން ލާފައި އޮންނަ ކަނޑުތޮށިގަނޑެއް. އެކަމަކުވެސް ހެޔޮ. އެއީ ވަރަށް ފޯރިގަދަ ތަނެއް!"

މަރިޔަމް ހުވަފެނީ ގޮތަކަށް ފުންނޭވާއެއް ދޫކޮށްލިއެވެ. "އަހަރެން އުންމީދު ކުރަނީ ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން މާލެ ފެންނާނެ ކަމަށް."

ހަސަނު ބޯ ހޫރާލިއެވެ. "ނޭނގެ. އަހަރެންނަށް ހީވަނީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ މިރަށުގައި ދިރިއުޅުންހެން، އަހަރެމެން ބޭނުން ވަގުތެއްގައި ކުޅިވަރު ކުޅެލާ މޫދަށް އެރިލާ ކަނޑާއި މޫދު ފެންނަ ހިސާބުގައި މި ހިރުނދުގަސް ދޮށުގައި އަޑެއްބަޑެއް ނީވޭ ހަމަ ހިމޭން ކަމުގައި ދިރިއުޅުން. އެތައް ބައިވަރު އަޑުގަދަ ދަގަނޑު ޖަނަވާރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި އުޅެން ބޭނުންވާނީ ކާކު؟"

އަހުމަދު ހީނގަތެވެ. "އެކަމަކު އުލިގަމާ ދުރުގައިވާ ދުނިޔެ ބަލާލުމަކީ ކިހާ މަޖާ ކަމަކަށް ވާނެތަ؟ ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން، އަހަރެން އުންމީދު ކުރަން އަހަރެމެން އެންމެންނަށް ވެސް މާލެ ބަލާލަން ދެވޭނެ ކަމަށް."

އެ ޚިޔާލުން އެމީހުން ފޯރިގަދަވިއެވެ. ކުރު ހިނދުކޮޅަކަށް އެމީހުން ތަޞައްވުރު ކުރީ ދުރުރަށްތަކަށް ދަތުރުކޮށް، އަޙްމަދު ސިފަކުރި ހުރިހާ ކަމެއް ބަލައި، އެއަށްވުރެ ގިނަ ކަންތައް ކުރުމަށެވެ. އެކަމަކު ޚިޔާލު ކުރާހާ ބާރަކަށް ކަންކަން ހަގީގަތަކަށް ވެގެންނެއް ނުދާނެއެވެ.

މެންދުރު ވަގުތު ފާއިތުވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް އެކުދިން ވަރުބަލިވީ ނަމަވެސް ހިތްހަމަޖެހުން ފާޅުވަމުން ދިޔައެވެ. ދުވަހުގެ ހޫނުކަން މަޑުވެ ފިނިވާއަތަށް އެޅުމުން މޫދުން އަރައިގެން އަންނަ ވައިރޯޅިތައް އިތުރަށް ފިނިވާން ފަށައިފިއެވެ. ދިޔަވަރު ބޮޑުވެގެން އަންނަން ފެށުމުން ރާޅުތައް އައިސް ރަށުގެ ދެފަސްބެދުނު ހިސާބަށް އަރަން ފަށައިފިއެވެ.

"އަހަރެން ހިތަށް އަރަނީ މާލެ ފަދަ ތަނެއްގައި އުޅޭ އިރު ދިޔަވަރު ބޮޑުވީމާ ވާނީ ކިހިނެއް ވާނެ ބާއޭ،" މަރިޔަމް ވިސްނަމުން ދިޔަ ޚިޔާލު ފާޅުކޮށްލިއެވެ. "އަހަރެމެން އެތާ އުޅޭނަމަ މިހެން އައިސް ކުޅެން އުޅެވިދާނެ ބާއޭ. އަހަރެމެންގެ ރައްޓެހިކަން އޮންނާނެ ބާއޭ.."

އަހުމަދު ޔަގީންކަން ދިނުމުގެ ގޮތުން ހިނިތުންވެލިއެވެ. "ހަމަ ޔަގީނުންވެސް! އެކަން ބަދަލެއް ނުކުރެވޭނެ އެއްވެސް ކަމަކުން. އަހަރެމެން ކޮންމެ ތަނަކަށް ދިޔަޔަސް އަބަދުވެސް ރައްޓެހިވާނެ."

ހަސަނު އިސްޖަހާލިއިރު އޭނާގެ މޫނުމަތީގައި ޔަގީންކަމެއް ނެތްކަމުގެ ކުލަވަރު ހުއްޓެވެ. "އާނ، އެކަމަކު އޭރަކުން ކަންތައްތައް ނިކަން ތަފާތުވާނެ. އޭރުން ކިހިނެއް ވާނީ؟ އެތާނގަ މަންޑިއާއި ބަށިކުޅެ ފައިގަތަޅާ ކުޅެވޭނެތަ؟ ނުވަތަ ހިރުނދު ގަސް ދަށުގައި މިހެން ކުޅޭކުޅޭ ގެއަޅައި ބަތްކައްކާ ކުޅެ ހެދޭނެތަ؟"

މަރިޔަމް އަތް ދިއްކޮށްލުމުން ހަސަނާއި އަހުމަދުވެސް އޭނާގެ ކުދި ނާޒުކް އިނގިލިތަކުގައި ހިފާލިއެވެ. "އަހަރެމެން ދުވަހަކުވެސް ހަނދާން ނައްތާނުލާނަން. މަރިޔަންގެ އަތުން އަތްދޫކޮށެއް ނުލާނަން."

އެ ބާވަތުގެ ވާހަކަތަކުން ތިން ކުދިންވެސް މަޖާކުރަން އިރުކޮޅަކު ހިމޭންކަމާއެކު އިށީނދެގެން ތިބެގެން އިރު ކަނޑުމައްޗަށް ތިރިވަމުން ދިޔަތަން ބަލަން ތިއްބެވެ. އުޑުމަތީގެ ކުލަތައް ރަން ކުލައިން އޮރެންޖަށް ބަދަލުވެ، އެއަށްފަހު ޕިންކް ކުލައަށް ބަދަލުވެ އޯކިޑު ކުލައަށް ބަދަލުވެ، އުދަރެހުގައި ރީތި މަންޒަރުތައް ކުރެހެމުންދާތަން އެކުދިން ބަލަންތިއްބެވެ.

އެންމެ ފަހުން ގެއަށް ދާންވީ ވަގުތު ޖެހިއްޖެވެ. އަހުމަދު އެންމެ ފުރަތަމަ ކޮޅަށް ތެދުވެ އޭނާގެ ޝޯޓުބުރިން ދޮންވެލިތައް ފިލުވަމުން ދިޔައެވެ. އޭނާ އުފާވެފައި ހުރެ ގޮސް އޭނާގެ ގެއަށްދާ މަގަށް އަޅާލިއެވެ. ހަސަނުވެސް ދެތިން ފަންވަތް ހިފައިގެން ފަހަތުން ދިޔައެވެ. އެންމެ ފަހުން މަރިޔަމްވެސް ތަންކޮޅެއް ފަހަތުގައި ހުރެގެން އޭނާގެ މަންމަ ދަސްކޮށްދިން ރާގެއް ހޫމް އަޅުވަމުން ގެޔާ ދިމާލަށް ދިޔައެވެ. އެއީ ކުޑަ ރަށެއްކަމުން ގެޔަށްދާކަށް މާ ދުރަކަށް ހިނގާކަށް ނުޖެހެއެވެ. ފަސް އެނބުރި ބަލާލިއިރު ފުރަގަހުގައި ހުރި ހިރުނދުގަހުގެ ފަތްތައް އޭނާއަށް ހަނާއަޅަމުން ދާހެން ހީވިއެވެ.

އެމީހުންނަށް އޭރު ނޭނގުނު ނަމަވެސް މި ޚިޔާލެއްނެތް ޅައިރުގެ ދުވަސްތައް އަބަދަކަށް ދެމިގެންނެއް ނުދާނެއެވެ. އެމީހުން ބޮޑުވަމުން ދިޔަވަރަކަށް އުލިގަމުވެސް ދުރުގައިވާ ދުނިޔެއާ އެކުވެ، އެކުދީން މިހާރު އެހިއްސާކުރާ ގުޅުންތަކަށް ގޮންޖަހައި، ބޮޑެތި މީހުންގެ ހަގީގަތްތަކާ ކުރިމަތިލާން މަޖުބޫރު ކުރާނެއެވެ. ނަމަވެސް އަހަރުތައް ފާއިތުވަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް ހިރުނދުގަހުގެ ދަށުގައި އެކުދީން ހޭދަކުރި އެ މެންދުރުތަކާއި ހަވީރުގެ ހަނދާންތައް އެމީހުންގެ ހިތުގައި ކޮނެވި ބިންވަޅު ނެގިފައި ވާނެއެވެ.

ނަމަވެސް މިވަގުތު އެ ޖަޒީރާއަކީ އެމީހުންގެ ހަމަ އެކަނި ދުނިޔެއެވެ. މާދަމާގެ މުސްތަގުބަލް އޮތީ އަދި ތަންކޮޅެއް ދުރުގައެވެ. އެހެނަސް އެވަގުތު ޖެހުން އޮތީ ދާދި ކައިރީގައެވެ.

(ނުނިމޭ)