ފުރަތަމަ ބޮޑު ހަނގުރާމައިގައި 1916 ގައި މޭ 31 އިން ޖޫން އެކަކަށް ޖަރުމަނާ ދެކޮޅަށް އިނގިރޭސި ވިލާތުން ޑެންމާކް އައްސޭރިފަށުގައި ކުރިމަތިލުން ވީ އެ ހަނގުރާމައިގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ ހަނގުރާމައަށެވެ.

އެޗް.އެމް.އެސް މަލޭއަ މަނަވަރުގައި އިނގިރޭސި ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ މީހެއް ކަމަށްވާ އުމުރުން 20 އަހަރުގެ ވިލިއަމް އެމް. ވައިކަރަޖްގެ މޫނަށް ސީރިއަސް ޒަހަމްތައް ލިބި، ހަށިގަނޑުން ތަންތަންވެސް ފިހުނެވެ.

މައިކްރޯސާޖަރީ، ކޮމްޕިއުޓަރުގެ އެހީގައި ޕްލޭންކުރުން އަދި ޒަމާނީ އެންޓިބަޔޮޓިކް ނެތް އިރެއްގައި ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުން ސަލާމަތްވުމަކީ ދިރިހުރުމުގެ ފުރަތަމަ މަރުހަލާއެވެ. ދެން، މޫނަށް ގެއްލުން ލިބުނު ކަނޑުގެ ސިފައިންނަށް ކުރިމަތިލާން ޖެހުނީ އަސާސީ ގޮތުން އިންސާނުންނަށް ކުރެވޭ ކަންތައްތައް ކުރުމުގައި ނުކުޅެދުމާއެވެ. އެއީ ނޭވާލުން، ވާހަކަދެއްކުން، ކެއިންބުއިން އަދި ދުނިޔެއާ އަލުން ކުރިމަތިލުމެވެ.

ޑޮކްޓަރު ހެރަލްޑް ގިލީޒްގެ ވާހަކަ ފެށުނީ އެ ހިސާބުންނެވެ. ނިއު ޒިލެންޑަށް އުފަން އޭނާއަކީ އިނގިރޭސި ވިލާތުގައި މަސައްކަތްކުރި ސާޖަންއެކެވެ. ސާޖަރީ ހަދާ އެ ޑޮކްޓަރަށް ވިސްނުނީ ދިރިއުޅުން ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނަމަ މީހެއްގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަކުން ހަމައެކަނި ނުފުދޭކަމެވެ.

އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ދައުލަތުގެ ގައުމެއް ކަމަށްވާ އިންގްލެންޑްގެ ސިޑްކަޕްގައި ހުންނަ ކުއީން މޭރީސް ހޮސްޕިޓަލްގައި ގިލީޒް އާއި އޭނާގެ ޓީމުން އީޖާދުކުރީ މަލްޓި-ސްޓޭޖް ރިކޮންސްޓްރަކްޓިވް ސާޖަރީއެވެ. މާނައަކީ އެންމެ ފިޔަވަޅެއްގެ ބަދަލުގައި އޮޕަރޭޝަނަކަށްފަހު އޮޕަރޭޝަނަކުން، ޒަހަމްވެފައިވާ މޫނު އަލުން ރަނގަޅުކޮށް، ރީތިކޮށްދިނުމެވެ.

ވައިކަރަޖް ވެގެންދިޔައީ ގިލީޒް ކާމިކާބުކަމާއެކު ހިންގި "ޓިއުބްޑް ޕެޑިކްލް" ޓެކްނިކް ތަޖުރިބާކުރި ފުރަތަމަ މީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކަށެވެ. ހަނގުރާމައިގައި އޭނާގެ ކަތުރުކަށިގަނޑު ނެތިގެން ދިއުމުން، މި ޕްރޮސީޖަރުގައި ގިލީޒް ކުރި ކަމަކީ ވައިކަރަޖްގެ މެއިން ހަން ނަގައި، އެ ހަން ސިލިންޑަރެއް ގޮތަށް ހަދައި، މެއިން މޫނަށް ލޭ ދައުރުކުރާ ގޮތް ހެދީއެވެ. ދެން ހަފުތާތަކެއް ފަހުން އެ ސިލިންޑަރު "އޮމާން"ކޮށްލައި، އާދައިގެ މީހެއްގެ މޫނު ގޮތަށް ވައިކަރަޖްގެ މޫނު ރީތިކޮށްލަދިނީއެވެ.

ވައިކަރަޖް އާއި އޭނާއާއެކު މަސައްކަތްކުރި އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ކަނޑުގެ އެތައް ހާސް ސިފައިންގެ މޫނު ރަނގަޅުކޮށް، ރީތިކުރުމަށް ގިލީޒް ތައާރަފުކުރި މި އުކުޅުގެ ސަބަބުން އެ މީހުންނަށް އަލުން އިހު ހުރި ގޮތަށް ދިރިއުޅުން ބައްޓަންކުރެވުނެވެ.

އިނގިރޭސި ރަސްކަމުން ނައިޓްހުޑެއް އެރުވި ގިލީޒްގެ މި ޓެކްނިކަކީ ޒަމާނީ ޕްލާސްޓިކް އަދި ރިކޮންސްޓްރަކްޓިވް ސާޖަރީގެ ބިންގަލެވެ. މި އުސޫލުގެ ދަށުން އަދިއަދަށްވެސް މި "ބޭސްވެރިކަން" ކުރިއަށްދެއެވެ. މި ކަމުން ދޭހަވީ ހަމައެކަނި ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރެވުމަކީ މީހާއަށް ލިބޭ ފަރުވާގެ ނިމުން ނޫންކަމެވެ. ނަމަވެސް މީހާ ރަނގަޅުވަމުން އައުމަށް ކޮށޭ މަގުކަމެވެ.

ވައިކަރަޖް މަރުވީ 1945 ގައި އުމުރުން 47 އަހަރުގައެވެ. އެއީ ހަނގުރާމައިން ލިބުނު ޒަހަމްތަކުން ސަލާމަތްވިތާ ގާތްގަނޑަކަށް ތިން ދަހަރު ފަހުންނެވެ. ގިލީޒް މަރުވީ 1960 ގައި އުމުރުން 78 އަހަރުގައެވެ.