މިއީ އަޚްލާޤިއްޔާތާ ބެހޭ ކުރު ވާހަކައެކެވެ.

ހައިވޭގައި މަޑުކުރާ ބަސްތަކުގެ ފަސިންޖަރުންނަށް މާ ވިއްކަން، ހުސްފަޔާ ހިނގާ ނިކަމެތި ކުއްޖެއް އުޅުނެވެ. އެއް ދުވަހަކު މުސްކުޅިއަކު އޭނާ ހުއްޓުވައިފައި ބުންޏެވެ.

"މިހާ ކާރޫބާރޫ ބޮޑު އަދި ނުރައްކާތެރި މަގެއްގައި މާ ވިއްކަން ތިޔަ ދުވެނަގަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟"

އެ ކުއްޖާ ޖަވާބު ދިނެވެ.

"އަހަރެންގެ އާއިލާ ނިކަމެތިކަމުން އަހަރެންގެ ސްކޫލުގެ ހަރަދުތައް ނުކުރެވޭތީއެވެ."

މުސްކުޅިޔާ ބުންޏެވެ.

"އެކަމަކު ތިބާ ތި ކަންތައް ތިކުރަނީ ގޯސްކޮށެވެ. މިހާ ކާރޫބާރޫ ބޮޑު މައިމަގެއްގައި ދުވެދުވެފައި ތިގޮތަށް އުޅުމަކީ ވަރަށް ބޮޑު ރިސްކެއް ނަގަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ތިހެން ދުވަނިކޮށް އެއްޗެއްގައި ޖެހިދާނެކަން ތިބާއަށް ނޭނގޭހެއްޔެވެ؟"

އެކުއްޖާ ހީނލިއެވެ. އަދި ބުންޏެވެ.

"އަހަރެން ބޭނުންވަނީ އަނބުރާ ސްކޫލަށް ދާން ފައިސާ ހޯދާށެވެ."

މުސްކުޅިޔާ ބުނެލިއެވެ.

"އެކަމަކު ތައުލީމަށް ވުރެ މުހިންމީ ތިބާގެ ދިރިހުރުމެވެ. ސްކޫލަށް ނުދިޔަ ނަމަވެސް މޮޅެތި މީހުންނަށް ވެފައި ތިބި ބައިވަރު މީހުން އެބައުޅެއެވެ. ތައުލީމު ހާސިލް ކުރަން ބޭނުންވާތީ ތިބާ ބޭނުންވަނީ މި ތަނުން ދުއްވާ އެއްޗެއްގައި ޖެހި މަރުވާންހެއްޔެވެ؟ މަރުވެއްޖެނަމަ ކަލެއަށް ތައުލީމެއް ނުލިބޭނެކަން ނުވިސްނޭހެއްޔެވެ؟"

މުސްކުޅިޔާ އިތުރަށް ބުނެލިއެވެ.

"ތައުލީމަކީ ކާމިޔާބީގެ ތަޅުދަނޑިއެއް ނޫނެވެ. ތައުލީމަށްޓަކައި ފުރާނަ ނުރައްކަލަކަށް ނުހަދާށެވެ."

މުސްކުޅިޔާގެ މި ވާހަކަތަކާ މެދު ވިސްނަމުން އެ ނިކަމެތި ކުއްޖާ ހިނގައިގަތްތަން ބަލަން އެ މީހާ ހުއްޓެވެ. އެތައް ދުވަހެއް ވަންދެން އޭނާ އެކަމާ މެދު ވިސްނާ ފިކުރު ކުރިއެވެ. އަދި ދުވަހަކުވެސް މާ ނުވިއްކާން އޭނާ އަޒުމު ކަނޑައެޅިއެވެ.

ފަނަރަ އަހަރު ފަހެވެ. އެ ނިކަމެތި ކުއްޖާ ބޮޑުވެ ޒުވާނަކަށްވެއްޖެއެވެ. ނުކިޔަވާ ހުރުމުން ވަޒީފާއެއް ނުލިބި، އާމްދަނީއެއް ލިބޭނެ އެއްވެސް ގޮތެއް ނެތެވެ. މިހެން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި އެއް ދުވަހަކު މުސްކުޅި މީހަކާ ބައްދަލުވިއެވެ. އަދި އެހީއެއް ދޭތޯ ސަލާންޖެހިއެވެ.

އެ ޒުވާނާ ސަލާންޖެހުމުން މުސްކުޅިޔާ ރުޅިގަދަވެ ހަމައިން ނެއްޓޭ ގޮތްވިއެވެ. އަދި ބުންޏެވެ.

"ބޭނުންތެރި މީހަކަށް ވާން ކަލޭ ކުޑައިރު ކިޔަވަން ނުދިޔައީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟"

އެ ޒުވާނާ ޖަވާބު ދިނެވެ.

"އަހަރެންގެ މައިންބަފައިންގެ ނިކަމެތިކަމުން އަހަރެން ސްކޫލަށް ނުފޮނުވުނީއެވެ."

މުސްކުޅިޔާ ބުންޏެވެ.

"ތި ކަމުގައި މައިންބަފައިން ކުށްވެރި ނުކުރާށެވެ. ގިނަ ބަޔަކު ވަރަށް ބުރަކޮށް މަސައްކަތްކޮށް، ފުރާނަ ނުރައްކަލަށް ހުށަހަޅައިގެން ތައުލީމަށް ފައިސާ ހޯދިއެވެ. އެއީ ތައުލީމުގެ މުހިންމުކަން އެ މީހުންނަށް އެނގޭތީއެވެ. އެކަމަކު ކަލޭ އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރެއެވެ. އެހެންވީމާ ހުރިހާ ވެސް ކުށަކީ ކަލޭއެވެ!"

މުސްކުޅިޔާގެ ވާހަކަތަކުން އެ ޒުވާނާގެ ހިތް ކުދިކުދިވި ކަހަލައެވެ. އަދި އެއަށްވުރެ ބޮޑަށް އަސަރުކުރީ އެ މުސްކުޅިޔާ އަކީ މީގެ ފަނަރަ އަހަރު ކުރިން އޭނާ ސްކޫލަށް ދާން ފައިސާ ހޯދަން މާވިއްކަން މަގުމަތީގައި އުޅުނު އިރު ދިމާވި މީހާކަން އެނގުނީމައެވެ. އޭނާ މަގުމަތީގައި މާވިއްކުން ހުއްޓާލީ އެ މީހާ ދެއްކި ވާހަކަތަކެއްގެ ސަބަބުންނެވެ.

***

ތިމާ އަށް އުންމީދާއި ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، ހިތްވަރު ދެރަކޮށްލާ ކަހަލަ އެކިއެކި އެއްޗެތި ބުނެލައި، މާޔޫސްކޮށްލާ މީހުންނާ ކިތައް ފަހަރު ދިމާވެފައިވޭ ހެއްޔެވެ؟ ތިމާގެ ހުވަފެންތައް ހަގީގަތަކަށް ވިޔަ ނުދިނުމަށް އެ ދުވަހު މަލާމާތްކޮށް، ހިތްވަރުދެރަކޮށް ހެދި މީހުންނަކީ، ތިމާގެ ހުވަފެންތައް ހަގީތަކަށް ނުވުމުން މިއަދު ތިމާއަށް މަލާމާތުގެ ބަސްތައް ރައްދުކޮށް ތިމާ ކުށްވެރިކުރާ ވެސް މީހުންނެވެ. ތިބާގެ މަސައްކަތާ މެދު ފާޑުކިޔަން އެ މީހުންނަށް ވަރަށް ފަސޭހަވާނެއެވެ. އެކަމަކު ތިމާ ހާލުގައި ޖެހޭ ދުވަހު އެހީތެރިކަމުގެ އަތެއް އެ މީހުން ދިއްކޮށެއްނުލާނެއެވެ.

ވީމާ އަޑުއަހާށެވެ. ތިމާގެ ނަފްސުގެ ކޮންޓްރޯލް ތިމާ ހޯދާށެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިތުބާރުކޮށް ތަބާވާށެވެ. ތިމާގެ ހިތްވަރު ދެރަކޮށްލަން މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށް އަޅާނުލާށެވެ. ތިމާ ވާން ބޭނުންވާ ކަހަލަ މީހަކަށް ތިމާ ވާށެވެ. އެކަމަކަށް އެހެން މީހުންގެ ހިޔާލު މުހިއްމެއް ނުވާނެ އެވެ.

އިބުރަތް: މި ވާހަކައިން ލިބޭ އިބުރަތަކީ އެހެން މީހުންގެ ފާޑުކިއުމާއި ހިތްވަރު ދެރަކޮށްލުމުގެ ބަސްތަކުން ތިމާގެ ދިރިއުޅުގެ އުންމީދުތައް ހާސިލްކުރުމަށް ހުރަސްއެޅުނަނުދޭށެވެ.

• ގޫގަލް ޓްރާންސްލޭޓްގެ ތަރުޖަމާއެއް (ބައެއް ބަދަލު ގެނެސްފައި)