އިންސާނީ މުޖުތަމައުތައް ދެމިއޮތުމުގައި ތާރީހުގެ އެކި ދުވަސްވަރު ކުރިމަތިވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުމަކީ ނުރައްކާތެރި ބަލިމަޑުކަންތަކެވެ. ހަނގުރާމަތަކާއި ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަމުގެ ސަބަބުން މުޖުތަމައުތައް ނެތިގެން ދިޔުމުގެ ބަދަލުގައި، ލޮލަށް ނުފެންނަ ކުދި ޖަރާސީމުތަކުގެ ސަބަބުން މުޅި އާބާދީތައް ފުނޑުފުނޑުވެފައިވާ ހާދިސާތައް ތާރީހުގައި މަދެއް ނޫނެވެ.

މިސާލަކަށް، 14 ވަނަ ގަރުނުގައި ދުނިޔޭގައި ފެތުރުނު "ބްލެކް ޑެތު"ގެ ސަބަބުން އޭރުގެ ޔޫރަޕުގެ އާބާދީގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުން މަރުވެގެން ދިޔައެވެ. ހަމަ އެފަދައިން، 1918 ވަނަ އަހަރު ފެތުރެން ފެށި އިންފްލުއެންޒާގެ ރާޅުގައި، މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ދުނިޔޭގެ އެތައް މިލިއަން ރައްޔިތުންނެއް މި ދުނިޔެއާ ވަކިވިއެވެ. މިފަދަ ބަލިމަޑުކަންތަކުގެ ސަބަބުން މުޖުތަމައުތައް އިގްތިސާދީ ގޮތުންނާއި އިޖުތިމާއީ ގޮތުން އިނދަޖެހި، އަލުން އާރާސްތުވުމަށް އެތައް ޒަމާނެއް ނަގައެވެ. އެހެންކަމުން، ބަލިމަޑުކަންތައް ދެނެގަނެ، އެއަށް ފަރުވާ ހޯދުމަށް ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ހާއްސަ އަހައްމިއްޔަތެއް ދެވެނީ، އިންސާނީ ދަރިފަސްކޮޅު ނެތިގެން ގޮސްފާނެ ކަމުގެ ބިރު އޮތުމުންނެވެ.

ޒަމާނާއެކު ބޭސްވެރިކަން ކުރިއަރަމުން އައިސް، ސައިންޓިފިކް އުސޫލުތައް ތައާރަފުވުމާއެކު، ބަލިތަކާ ހަނގުރާމަކުރުމުގައި އިލްމީ ހޯދުންތަކަށް ބަރޯސާވާން ފެށުނެވެ. ބަލި ފެތުރޭ ގޮތާއި، އެ ބަލީގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑަށް ކުރާ ގެއްލުންތައް ދެނެގަނެ، އެކަމަށް ބޭނުންވާ ބޭސް ހޯދުމަށް ކުރެވޭ ތަހުލީލުތަކުގައި ބައެއް ފަހަރު އިންސާނުން ބައިވެރިކުރަން ޖެހެއެވެ. މިއީ އިންސާނާގެ ކަރާމާތާއި ހައްގުތަކާ ގުޅިފައިވާ ނާޒުކު ކަމަކަށް ވާތީ، މިފަދަ ދިރާސާތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގައި ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކެއް ވަނީ ކަނޑައަޅައިފައެވެ.

އެގޮތުން، ދިރާސާގައި ބައިވެރިވާ މީހުންގެ އަސާސީ ހައްގުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާއި، އެކަމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކާތައް ސާފުކޮށް އޮޅުންފިލުވައިދީ، އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ރުހުން ހޯދުމަކީ މަޖުބޫރު ކަމެކެވެ. މިފަދަ އަހުލާގީ މިންގަނޑުތަކުގައި ހިފެހެއްޓުމަކީ ބައިވެރިންގެ ހިމާޔަތް ކަށަވަރުކޮށްދޭ ކަމެއްގެ އިތުރުން، އެ ދިރާސާއަކުން ނުކުންނަ ނަތީޖާ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ބަލައިގަތުމަށް އޮތް ޝަރުތެކެވެ.

އިންސާނުންގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށްދޭ މިފަދަ ހަރުދަނާ މިންގަނޑުތަކެއް ކަނޑައަޅަން ޖެހުނީ، މާޒީގައި މިފަދަ އެއްވެސް އުސޫލެއް ނެތްއިރު ހިންގައިފައިވާ ލާއިންސާނީ އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. ތާރީހުގެ ތެރެއަށް ނަޒަރު ހިންގައިލާއިރު، "މުޅި މުޖުތަމައުގެ ފައިދާއަށް" ކަމަށް ބުނެ ކުރެވުނު ބައެއް ދިރާސާތަކުގައި، ގުރުބާންކޮށްފައިވަނީ އެ މުޖުތަމައެއްގެ އެންމެ ނިކަމެތި ފަންތީގެ މީހުންނެވެ. ފަގީރުންނާއި، ކުށްވެރިންނާއި، ނަސްލީ ތަފާތުކުރުންތަކުގެ ޝިކާރައަކަށް ވެފައިވާ މީހުން، އެމީހުންގެ އެއްވެސް އިހުތިޔާރަކާ ނުލައި "ލެބޯޓްރީ މީދާ" ތަކެއް ފަދައިން ބޭނުންކޮށްފައިވާކަން ވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ. މިގޮތުން ދުނިޔެ ދުށް އެންމެ ކަޅު އަދި އެންމެ އަނދިރި އެއް ހާދިސާއަކީ އެމެރިކާގެ ތާރީހުގައި ހިންގި "ޓަސްކީގީ ސިފިލިސް ސްޓަޑީ" އެވެ.

މި ހާދިސާ ހިނގައިފައިވަނީ 20 ވަނަ ގަރުނުގެ ކުރީކޮޅު، ސައިންޓިފިކް ހޯދުންތަކަށް ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަން އިންތިހާއަށް ހުއްޓިފައިވާ ދުވަސްވަރެއްގައެވެ. އޭރުގެ ބޮޑުންގެ ވިސްނުން ހުރީ އިންސާނީ ކަރާމާތަށްވުރެ ސައިންސުގެ ހޯދުންތަކަށް މާ މަތީ ދަރަޖައެއް ދޭ ގޮތަށެވެ. "މުޅި އިންސާނިއްޔަތުގެ" ކުރިއެރުމަށްޓަކައި، މުޖުތަމައުގެ "ދަށް" ފަންތީގެ ބައެއްގެ ހައްގުތައް ގުރުބާންކުރުމަކީ ގޯހެއް ނޫން ކަމަށް ބައެއް މީހުން ގަބޫލުކުރަމުންއައި ދުވަސްވަރެކެވެ. މި ނުރައްކާތެރި ފަލްސަފާގެ ނިވަލުގައި ތިބެގެން، 1932 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާގެ ޕަބްލިކް ހެލްތު ސާވިސްއިން އަލަބާމާގެ މޭކަން ކައުންޓީގައި ބޮޑު ދިރާސާއެއް ފެށިއެވެ. މި ދިރާސާއަށް ދީފައިވާ ރަސްމީ ނަމަކީ "ކަޅު ނަސްލުގެ ފިރިހެނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ފަރުވާނުދީ ހުންނަ ސިފިލިސް ބަލީގެ ދިރާސާ" އެވެ.

ސިފިލިސްއަކީ ބެކްޓީރިއާއެއްގެ ސަބަބުން ފެތުރޭ، އިންސާނުންނަށް ބޮޑެތި ތަދުތަކާއި ވޭންތައް ދެމުން އައިސްފައިވާ ބައްޔެކެވެ. އާންމުކޮށް ޖިންސީ ގުޅުމުގެ ތެރެއިން ފެތުރޭ މި ބައްޔަކީ، ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގެ ގުނަވަންތައް މަޑުމަޑުން ހަލާކުކޮށްލާ ބިރުވެރި ބައްޔެކެވެ. ފުރަތަމަ ކޮޅުގައި މާ ބޮޑު އަލާމާތެއް ނުފެނުނަސް، ދުވަސްވާ ވަރަކަށް ހިތާއި، ސިކުނޑިއާއި، ނާރުތަކަށް މީގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ފޯރައެވެ. ބަލީގެ އެންމެ ފަހު މަރުހަލާގައި، ލޮލުގެ ފެނުން ގެއްލި، ވާގިނެތި، ބުއްދި ފިލައި ގޮސް، އެންމެ ފަހުން މީހާ މަރުވެގެންދެއެވެ.

މި ދިރާސާ ފެށީ ޕެނިސިލިން ކިޔައި ބާރުގަދަ އެންޓިބަޔޮޓިކެއްގެ ސަބަބުން މި ބައްޔަށް ކާމިޔާބުކަމާ އެކުގައި ފަރުވާ ދެވިދާނޭކަން އެނގުމުގެ ކުރިންނެވެ. އޭރު މި ބައްޔަށް ދެމުން ގެންދާ ފަރުވާތަކުގެ ސަބަބުން އެދެވޭ ނަތީޖާއެއް ނުނުކުމެއެވެ. އެހެންކަމުން، ސައިންސްވެރިން ބޭނުންވީ މި ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ފަރުވާނުދީ ބޭތިއްބުމުން، ގުދުރަތީ ގޮތުން އެމީހުންގެ ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ދެނެގަތުމަށެވެ. އެމީހުންގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ ބަލީގެ ސަބަބުން މީހާ މަރުވަންދެން ވާގޮތް ބަލައި، މަރުވުމަށްފަހު ހަށިގަނޑުތައް އޮޓޮޕްސީ ހަދައިގެން ތަހުލީލު ކުރުމެވެ. މީގެ ސަބަބުން މިބަލީގެ އެކި މަރުހަލައިގައި ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލާއި ދެވިދާނޭ ފަރުވާ އެނގޭނޭ ނަމަވެސް، މިއީ އެނގިހުރެ ބަޔަކު މަރުވާން ދޫކޮށްލުމެވެ.

މި ދިރާސާގައި ބައިވެރިކުރުމަށް ކަނޑައެޅީ ކަޅު ނަސްލުގެ 600 ފިރިހެނުންނެވެ. މީގެ ތެރެއިން 399 މީހުންނަކީ އޭރުވެސް ސިފިލިސް ބަލި ޖެހިފައި ތިބި މީހުންނެވެ. މި ދިރާސާއަށް ހަމައެކަނި ކަޅު މީހުން ހޮވުމުގެ ފަހަތުގައި އޭރު އޮތް ނަސްލީ ތަފާތުކުރުންތަކުގެ ބޮޑު ދައުރެއް ވެއެވެ. އޭރުގެ ދޮން މީހުން ގަބޫލުކުރި ގޮތުގައި، ކަޅު މީހުންނަކީ އަމިއްލައަށް އިސްނަގައިގެން ސިއްހީ ފަރުވާ ހޯދާނެ ބައެއް ނޫނެވެ. އަދި އެމީހުންގެ ނަސްލުގެ ސަބަބުން ބަލީގެ އަސަރު ކުރާގޮތް ތަފާތުވާނެ ކަމަށްވެސް އެމީހުން ގަބޫލުކުރިއެވެ. އަޅުވެތިކަން ނިމުމަކަށް އައިސްފައި އޮތް ނަމަވެސް، ކަޅު މީހުންނާ މެދު ދެކެމުން އައީ ނާޖާއިޒު ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެހެން ކަމުން ކަޅު ނަސްލުގެ މީހުންނަށް "މަރުގެ ހުކުމެއް" އިއްވައި އެކަން ތަންފީޒުކުރުން އެމީހުންނަކަށް މައްސަލައެއްގެ ކަމަކަށް ނުބެލިއެވެ.

މި ދިރާސާގެ ބައިވެރިންނަށް މައުލޫމާތު ދީފައިވަނީ އިންތިހާއަށް އޮޅުވައިލުމުގެ ތެރެއިންނެވެ. އެމީހުންގެ ގާތުގައި ބުނީ އެމީހުންނަށް ފަރުވާ ދެވެނީ "ބޭޑް ބްލަޑް" ނުވަތަ ލޭގެ ބައްޔަކަށް ކަމަށެވެ. އެމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ނުރައްކާތެރި ސިފިލިސް ހުރިކަމެއް އެމީހުންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. ހިލޭ ބޭސްފަރުވާއާއި، ކެއުމާއި، އަދި މަރުވުމުން ވަޅުލުމުގެ ހަރަދު ދޭނެ ކަމަށް ބުނެ، ފަގީރު ނިކަމެތި ދަނޑުވެރިން މި ބޮޑު މަޅީގައި ޖެއްސިއެވެ. މިއީ ސިއްހީ ނިޒާމުގެ އެހީތެރިކަމަށް އެންމެ ބޮޑަށް ބޭނުންވެފައި ތިބި ބައެއްގެ ނިކަމެތިކަމުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ، ސައިންސުގެ ނަމުގައި ނެގުމެވެ.

މި ޖަރީމާގެ ނަތީޖާ އިންތިހާއަށް ބިރުވެރިވެފައި ހިތްދަތިވެސްމެއެވެ. 40 އަހަރަށް ދެމިގެންދިޔަ މި ދިރާސާގައި، އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން އެތައް ބަޔަކު ވޭނުގައި މަރުވިއެވެ. ބަލި ޖެހިފައިވާ ފިރިހެނުންގެ ފަރާތުން އެމީހުންގެ އަނބިންނަށް ބަލި ފެތުރި، އެކަމުގެ ސަބަބުން ސިފިލިސް ބަލި ޖެހިފައިވާ އެތައް ކުދިންނެއް އުފަންވިއެވެ. މި ދިރާސާ ފެށުނުއިރު ޕެނިސިލިން ކާމިޔާބުކަން ދެނެގަނެވިފައި ނުވިނަމަވެސް، 1940 ގެ އަހަރުތަކުގައި އެއީ މި ބައްޔަށް އޮތް އެންމެ ކާމިޔާބު ފަރުވާކަން ދުނިޔެއަށް އެނގުނެވެ. ނަމަވެސް، ދިރާސާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، މި މީހުންނަށް އެ ފަރުވާ ނުދިނުމަށް ދިރާސާ ހިންގި އެމެރިކާގެ މައި ސިއްހީ އިދާރާތަކުން ނިންމިއެވެ. މިއީ ސިއްހީ އިދާރާތަކަށް އެނގިހުރެ، ރޭވުންތެރިކަމާއެކު ހިންގި ބޮޑު ގަތުލުއާންމެކެވެ.

ޓަސްކީގީ ހާދިސާގެ އެންމެ ހިތްދަތި ކަމަކީ، ދުނިޔޭގެ އެހެން ތަންތަނުގައި އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް ވަކާލާތުކޮށް، "ނިއުރެމްބާގް ކޯޑް" ފަދަ އަހުލާގީ މިންގަނޑުތައް އެކުލަވައިލި އިރުވެސް، މި ދިރާސާ ހުއްޓުމެއް ނެތި ކުރިއަށް ދިޔަކަމެވެ. މިކަން ފަޅާއެރީ 1972 ވަނަ އަހަރު، އެ އިދާރާގެ މުވައްޒަފަކު ނޫސްވެރިންނަށް މި މައުލޫމާތު ދިނުމުންނެވެ. އެއާއެކު މުޅި ދުނިޔެ ސިހި، މިކަން ކުރި މީހުންނަށް ދުނިޔޭގެ ނަފުރަތު އަމާޒުވިއެވެ.

މި ހާދިސާގެ ސަބަބުން އެމެރިކާގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި، ހާއްސަކޮށް ކަޅު ނަސްލުގެ މީހުންގެ މެދުގައި، އެ ގައުމުގެ ސިއްހީ ނިޒާމަށް އޮތް އިތުބާރު މުޅިން ގެއްލިގެން ދިޔައެވެ. ޑޮކްޓަރުންނާއި ބޭސްވެރިކަމަށް އޮތް ބިރުވެރިކަން މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އެމީހުންގެ ހިތްތަކުން ފިލައިގެން ނުދެއެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ބިލް ކްލިންޓަން 1997 ވަނަ އަހަރު ވަނީ މިކަމަށް ރަސްމީކޮށް މާފަށް އެދިފައެވެ. ނަމަވެސް، މި ޖަރީމާގައި ގެއްލިގެން ދިޔަ ފުރާނަތަކާއި، ވޭން ތަހައްމަލުކުރި އާއިލާތަކުގެ ހިތްދަތިކަން ފިލައިގެންދާނީ ކިހިނެތް ހެއްޔެވެ؟ ކިތަންމެ ވަރަކަށް މާފަށް އެދުނު ނަމަވެސް، އެމީހުންނަށް ހަގީގީ އިންސާފު ހޯދައިދެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟

ޓަސްކީގީ ދިރާސާއަކީ ސައިންސުގެ ނަމުގައި އިންސާނިއްޔަތުކަން ކަތިލެވުނު ގޮތުގެ ދިރިހުރި މިސާލެކެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ވަކި ޑޮކްޓަރަކު ނުވަތަ ސައިންސްވެރިއަކު ކުރި ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ އިންސާނާގެ އަގަށްވުރެ ނަތީޖާއަށް އިސްކަންދީ، ނަސްލީ ތަފާތުކުރުންތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ހިންގި ބޮޑު ޖަރީމާއެކެވެ. މި ހާދިސާ އަބަދުވެސް ހަނދާންކޮށްދެނީ، އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ ރޫހާއި އަހުލާގީ އުސޫލުތަކެއް ނެތް ސައިންސަކީ ފުރާނައެއް ނެތް، އަދި އިންތިހާއަށް ނުރައްކާތެރި އެއްޗެއް ކަމެވެ.